ANA – co to takiego? Jakie ma znaczenie w diagnostyce różnych chorób?
Przeciwciała przeciwjądrowe (ANA – ang. anti-nuclear antibodies) stanowią ważny element diagnostyki układowych chorób tkanki łącznej. To specyficzne przeciwciała, które są skierowane przeciwko składnikom jądra komórkowego. Wykrywanie i interpretacja wyników badań ANA ma znaczenie dla diagnozy i monitorowania przebiegu chorób takich jak reumatoidalne zapalenie stawów czy zapalenie wielomięśniowe. Sprawdź, jak wygląda badanie tego parametru i kto powinien je wykonać.
![ana-poznaj-jej-znaczenie-zastosowanie](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/3bauZLK5qSkghzs0s6GOVV/a3799e03b7ca6f81484926226ab8a64b/ana-poznaj-jej-znaczenie-zastosowanie.jpg?w=1920&h=1170&fl=progressive&q=90&fm=jpg)
Przeciwciała – co to takiego?
Przeciwciała to białka wytwarzane przez nasz układ odpornościowy w odpowiedzi na kontakt z drobnoustrojami, takimi jak bakterie, wirusy, czy grzyby. Ich zadaniem jest rozpoznawanie i zwalczanie tych patogenów. Działają jak "żołnierze" chroniący organizm przed infekcjami.
Istnieje kilka rodzajów przeciwciał, które różnią się między sobą funkcją i czasem trwania w organizmie. Najważniejsze z nich to:
IgM: pojawiają się jako pierwsze w odpowiedzi na infekcję, ale szybko zanikają;
IgG: zapewniają długotrwałą ochronę przed danym patogenem – w tej grupie są m.in. HCV przeciwciała, których obecność sprawdza się, aby potwierdzić lub wykluczyć kontakt z wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV);
IgA: chronią m.in. błony śluzowe, np. w przewodzie pokarmowym i oddechowym;
IgE: biorą udział w reakcjach alergicznych;
IgD: pomagają w regulacji odpowiedzi immunologicznej.
Sprawdź, w jakich sytuacjach warto zbadać przeciwciałą anty-tTG.
Przeciwciała przeciwjądrowe – czym są?
ANA (ang. anti-nuclear antibodies) to specyficzna grupa przeciwciał, które są skierowane przeciwko antygenom występującym w jądrze komórkowym. Ich obecność świadczy o autoimmunizacji, czyli nieprawidłowej reakcji układu immunologicznego, który jest skierowany przeciwko własnym tkankom. Przeciwciała ANA to narzędzie diagnostyczne w identyfikacji i ocenie chorób układowych tkanki łącznej. Wykrywa się je w osoczu pacjenta przy użyciu różnych technik laboratoryjnych.
Przeciwciała przeciwjądrowe (ANA) mogą być skierowane przeciwko różnym antygenom występującym w jądrze komórkowym. Najczęściej spotykanymi rodzajami przeciwciał przeciwjądrowych są m.in.: przeciwciała skierowane przeciwko topoizomerazie DNA I (anty-Scl70), rybonukleoproteinie (anty-RNP), przeciwko antygenom Ro/SSA, antygenom La/SSB, antygenowi Sm czy antygenowi anty-Kn. Choć symbole te wyglądają dość tajemniczo, każde z nich może mieć znaczenie diagnostyczne i kliniczne w kontekście określonej choroby.
Znaczenie przeciwciał przeciwjądrowych
Poziom przeciwciał zazwyczaj sprawdza się, gdy zachodzi podejrzenie infekcji (aby rozpoznać chorobę i określić stopie ń jej nasilenia), aby ocenić odporność na konkretne wirusy, przy planowaniu szczepień (aby sprawdzić, czy Twój organizm uodpornił się już na daną chorobę) i w ciąży (w celu określenia, czy przyszła mama zyskała odporność na choroby wirusowe, które mogą poważnie zagrozić rozwojowi płodu).
Przeciwciała przeciwjądrowe mają duże znaczenie w diagnostyce i monitorowaniu chorób autoimmunologicznych. Obecność tych przeciwciał może wskazywać na obecność chorób takich jak:
toczeń rumieniowaty układowy;
reumatoidalne zapalenie stawów;
młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów;
twardzina układowa;
fibromialgia;
mieszane choroby tkanki łącznej;
zapalenie wielomięśniowe;
zapalenie nerek;
choroby wątroby;
zapalenie tarczycy;
zespół Sjögrena.
W przypadku podejrzenia reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) można poszerzyć diagnostykę o badanie przeciwciał anty-CCP.
Jak przebiega badanie przeciwciał przeciwjądrowych?
Aby sprawdzić obecność przeciwciał ANA, musisz zgłosić się do laboratorium w celu pobrania krwi. Procedura ta nie różni się od rutynowego badania – krew pobierana jest na czczo, z żyły łokciowej.
Badanie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) jest wykonywane w laboratorium przy użyciu różnych technik laboratoryjnych. Najczęściej stosowaną metodą jest immunofluorescencja pośrednia (IFA), która polega na obserwacji reakcji przeciwciał z preparatem komórek fixowanych na szkiełku. Wynik badania jest oceniany na podstawie obecności i charakterystyki widocznych pod mikroskopem plam fluorescencyjnych. Istnieją również metody immunoenzymatyczne i immunoblottingu, które pozwalają na bezpośrednie wykrywanie przeciwciał przeciwjądrowych.
Chcesz uniknąć oczekiwania w długiej kolejce do laboratorium czy na ponowną wizytę do lekarza? Sprawdź ofertę pakietów prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego, którą można zamówić na Welbi. Dzięki temu ubezpieczeniu możesz zyskać:
dostęp do konsultacji z wybranymi specjalistami bez skierowania (nawet 39 specjalistów i lekarzy POZ),
dostęp do badań laboratoryjnych i obrazowych (liczba zależy od wybranego pakietu, nawet blisko 300 badań!),
w najbardziej rozbudowanym pakiecie 4 wizyty domowe w ciągu roku, 2 konsultacje z psychologiem lub psychiatrą oraz profilaktyczny przegląd zdrowia raz do roku.
Możesz także być w stałym kontakcie z lekarzem online za sprawą e-konsultacji. To komfortowe rozwiązanie w trakcie leczenia przewlekłych chorób! Zamów ofertę i sprawdź, z jakich usług medycznych i na jakich zasadach można korzystać w ramach konkretnego pakietu Polisy Zdrowie Welbi.
Przeciwciała ANA – wynik badania. Jakie są normy?
Wynik badania w kierunku przeciwciał ANA może być ujemny – wtedy pozwala na wykluczenie obecności określonej choroby autoimmunologicznej – lub dodatni:
1:40–1:80 – to wynik słabo dodatni, który – przy braku objawów klinicznych dotyczących tkanki łącznej – nie powinien świadczyć o chorobie;
1:160–1:640 – jeśli choroba nie daje objawów klinicznych, zaleca się powtórzenie badania po pół roku;
więcej niż 1:1280 – przy wyniku wysoko dodatnim połączonym z objawami tkanki łącznej lekarz może już zwykle postawić diagnozę.
Pamiętaj, że interpretacji wyników dokonuje lekarz specjalista.
Kto powinien wykonać badanie przeciwciał przeciwjądrowych?
Badanie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) powinno być zlecone i ocenione przez lekarza specjalizującego się w diagnostyce i leczeniu chorób układowych tkanki łącznej, np. reumatologa. Lekarz może zlecić to badanie pacjentowi, u którego podejrzewa się obecność choroby autoimmunologicznej na podstawie objawów klinicznych i wyników innych badań diagnostycznych.
Zgłoś się na badanie, jeśli obserwujesz u siebie objawy takie jak:
ból stawów;
osłabienie mięśni;
wysypki;
dolegliwości ze strony różnych narządów wewnętrznych.
Badanie ANA może być również przeprowadzane w celach monitorowania aktywności choroby i skuteczności terapii.
- A. Dembińska-Kieć i in., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Wydawnictwo Edra Urban & Partner, Wrocław 2017.
- P. Dobosz (red.), Nowoczesna diagnostyka w onkologii. Innowacje, rekomendacje i ścieżki postępowania w onkologii personalizowanej, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2021.
- B. Solnica, Diagnostyka laboratoryjna, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2019.
- P. Ihnatowicz i in., Choroby autoimmunologiczne. Objawy, wskazówki, diety, Wydawnictwo Publicat, Poznań 2022.
Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.