Hipernatremia – przyczyny, objawy, leczenie
Hipernatremia to stan, w którym poziom sodu we krwi jest wyższy niż norma. Sód jest kluczowym elektrolitem, który pomaga w regulacji poziomu wody w organizmie oraz zapewnia prawidłowe funkcjonowanie komórek. Hipernatremia to zaburzenie elektrolitowe, które może mieć poważne konsekwencje dla organizmu. Objawy hipernatremii mogą obejmować wzmożone pragnienie, suchość skóry, zmęczenie i zaburzenia rytmu serca. Z tego artykułu dowiesz się, jakie są przyczyny, objawy i metody diagnozy i leczenia hipernatremii.
![hipernatremia-objawy-przyczyny-leczenie](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/757mUpFQGfRYC96szkcPY7/b14c8088dfc328913e0236f46f2e6d74/hipernatremia-objawy-przyczyny-leczenie.jpg?w=1920&h=1280&fl=progressive&q=90&fm=jpg)
Polecane
![czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/2kNflIFfT12NNh4h8qU5q2/6b0d8d6ed9b55c3ed0f850789827c13b/czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc.jpeg?w=250&h=250&fl=progressive&q=50&fm=jpg&fit=thumb)
![nadmierna-potliwosc-glowy-jakie-sa-przyczyny](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/5YfD85wnmeHQKUcUl7id84/819a9bc413f65cf23a8b11a0967f027c/nadmierna-potliwosc-glowy-jakie-sa-przyczyny.jpg?w=250&h=250&fl=progressive&q=50&fm=jpg&fit=thumb)
![co-najlepiej-jesc-na-uchylki-jelita-grubego](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/4i8sOClJS6IjVNrluxuzEA/d2fabc1baad065e9dbc0053c9233ae9c/co-najlepiej-jesc-na-uchylki-jelita-grubego.jpg?w=250&h=250&fl=progressive&q=50&fm=jpg&fit=thumb)
![bable-po-oparzeniu-po-ilu-dniach-znikaja-czym-smarowac](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/3emnAmuk1eufnAFMV74GJ2/fac262be68613e2064321455e3bcbbf4/bable-po-oparzeniu-po-ilu-dniach-znikaja-czym-smarowac.jpg?w=250&h=250&fl=progressive&q=50&fm=jpg&fit=thumb)
Co to jest hipernatremia?
Hipernatremia jest stanem podwyższonego poziomu sodu w organizmie. Może to być spowodowane niedostatecznym spożyciem wody, nadmierną utratą wody czy z nadmierną podażą sodu w kroplówkach. Hipernatremia może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, jeśli nie zostanie odpowiednio zdiagnozowana i leczona. Hipernatremia wiąże się z ryzykiem m.in. uszkodzenia mózgu, a w przypadku zbyt szybkiego wyrównywania zaburzeń metabolicznych również z obrzękiem mózgu czy drgawkami.
Sprawdź, czym jest benzoesan sodu i jaka jest jego rola w organizmie.
Jakie są przyczyny hipernatremii?
Hipernatremia może mieć wiele różnych przyczyn. Najczęstsze to:
Niedostateczne spożycie wody – brak odpowiedniego nawodnienia może prowadzić do odwodnienia i wzrostu stężenia sodu we krwi.
Nadmierna utrata wody przez układ pokarmowy – przyczyny nadmiernej utraty wody mogą obejmować choroby przebiegające z silną biegunką i/lub wymiotami.
Zwiększona utrata wody przez nerki – poliuria, czyli wielomocz (stan, w którym w ci ągu doby wydala się ponad 2,5 l moczu) po ostrym uszkodzeniu nerek, poliuria związana ze stosowaniem leków moczopędnych.
Zwiększona utrata wody przez skórę – choroby przebiegające z gorączką i nadmiernym poceniem się.
Zaburzenia hormonalne – niektóre zaburzenia hormonalne, takie jak niedobór wazopresyny w przebiegu moczówki prostej, mogą wpływać na regulację gospodarki wodno-elektrolitowej i prowadzić do hipernatremii.
Zaburzenia pracy nerek – niewydolność nerek może utrudniać prawidłowe wydalanie nadmiaru sodu z organizmu, co to prowadzić do wzrostu jego stężenia we krwi. Do hipernatremii prowadzi też moczówka polekowa (skutek uboczny przyjmowania takich leków jak m.in. sole litu, amfoterycyna B), zaburzenia zagęszczania moczu, m.in. w przebiegu przewlekłego cewkowo-śródmiąższowego zapalenia nerek.
Zaburzenia neurologiczne – niektóre zaburzenia neurologiczne, takie jak udar mózgu, mogą wpływać na regulację płynów w organizmie i prowadzić do hipernatremii.
Nadmierna podaż hipertonicznych roztworów NaCl czy wodorowęglanu sodowego.
Przeczytaj o właściwościach i zastosowaniu fluorku sodu. Czy substancja ta jest niebezpieczna dla zdrowia?
Jakie są objawy hipernatremii?
Hipernatremia może prowadzić do różnych objawów, które mogą się różnić w zależności od stopnia i przyczyny zaburzenia. Do najczęstszych objawów hipernatremii należą:
wzmożone pragnienie,
suchość skóry i błon śluzowych,
zmęczenie i osłabienie,
wzmożona senność,
utrata uczucia głodu,
zaburzenia świadomości,
zaburzenia rytmu serca,
nudności i wymioty,
drżenie mięśni, wzrost pobudliwości nerwowo-mięśniowej (wzrost napięcia mięśni, wzmożenie odruchów),
obniżenie poziomu ciśnienia tętniczego krwi.
W ciężkich przypadkach hipernatremii może dojść do powstania zaburzeń psychicznych, napadów drgawek, krwawienia śródczaszkowego, a nawet do śpiączki. Przewlekła hipernatremia może nie dawać żadnych symptomów.
Sprawdź, czym jest glutaminian sodu i jakie ma zastosowanie.
Obserwujesz u siebie objawy wskazujące na hipernatremię? Nie czekaj i udaj się do lekarza pierwszego kontaktu. A jeśli nie lubisz czekać w długich kolejkach, sprawdź Polisę Zdrowie Welbi. W ramach pakietu, którego ofertę zamówisz na Welbi, możesz zyskać dostęp do lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej oraz nawet 39 specjalistów (w pakiecie OCHRONA GOLD). Na wizytę u lekarza rodzinnego będziesz czekać maksymalnie 1 dzień, a z innymi specjalistami z listy skonsultujesz się z reguły w ciągu 3 dni roboczych.
Jak diagnozowana jest hipernatremia?
Diagnoza hipernatremii opiera się na badaniu poziomu sodu we krwi. Normalne stężenie sodu wynosi od 135 do 145 mmol/l. Poziom sodu powyżej 145 mmol/l wskazuje na hipernatremię. Lekarz może zlecić badania dodatkowe, takie jak badanie ogólne moczu i badanie czynności nerek (stężenia kreatyniny, mocznika), aby zidentyfikować przyczynę zaburzenia. Wiele cennych informacji pomocnych w postawieniu rozpoznania dostarczają szczegółowo przeprowadzony wywiad medyczny i badanie przedmiotowe.
Na czym polega leczenie hipernatremii?
Leczenie hipernatremii polega na uzupełnieniu niedoboru wody i obniżeniu stężenia sodu we krwi. W zależności od przyczyny zaburzenia, lekarz może zalecić odpowiednie postępowanie:
Uzupełnienie płynów – w przypadku odwodnienia konieczne jest uzupełnienie płynów doustnie lub w postaci dożylnej, aby przywrócić odpowiedni poziom nawodnienia organizmu. W zależności od stanu nawodnienia leczenie polega na podawaniu płynów hipotonicznych lub izotonicznych. Najczęściej stosuje się roztwór 0,9% NaCl, 5% glukozy i 0,45% NaCl.
Leki moczopędne – w niektórych przypadkach lekarz może zalecić stosowanie leków moczopędnych, które pomagają w wydalaniu nadmiaru sodu z organizmu.
Leczenie przyczynowe – jeśli hipernatremia jest spowodowana innym schorzeniem, konieczne jest leczenie przyczynowe tego schorzenia, aby przywrócić równowagę wodno-elektrolitową.
Hipernatremię hiperwolemiczną, czyli przewodnienie hipertoniczne najlepiej leczy się nerkozastępczo/nerkowspomagająco, czyli hemodializą lub hemodiafiltracją.
Czy można zapobiegać hipernatremii?
Aby zapobiegać wystąpieniu hipernatremii, ważne jest utrzymanie odpowiedniego poziomu nawodnienia organizmu:
Pamiętaj, aby pić odpowiednią ilość wody każdego dnia, aby zapobiec odwodnieniu.
Stosuj się do zaleceń lekarza dotyczących unikania nadmiernej utraty wody, na przykład w przypadku biegunki, wymiotów lub gorączki.
Regularne badania lekarskie mogą pomóc w wykryciu ewentualnych zaburzeń hormonalnych lub chorób nerek, które mogą prowadzić do hipernatremii.
Regularnie monitoruj swoje zdrowie, zwłaszcza jeśli cierpisz na choroby, które zwiększają ryzyko hipernatremii.
Miej świadomość objawów hipernatremii i zwracaj uwagę na jakiekolwiek zmiany w samopoczuciu, które mogą sugerować zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej.
Czym jest hiponatremia?
Stanem przeciwnym do hipernatremii jest hiponatremia. Termin ten określa stężenie sodu w płynie pozakomórkowym mieszczące się poniżej „normy”, czyli <135 mmol/l. Najczęstsze przyczyny hiponatremii to:
utrata soli i wody przez nerki (np. hipoaldosteronizm, nerkowy zespół utraty soli, stosowanie diuretyków, diureza osmotyczna),
utrata soli i wody przez przewód pokarmowy (np. biegunki, wymioty, zaburzenia drożności jelit),
nadmierna podażą hipotonicznych płynów,
nieprawidłowości w procesie wytwarzania moczu.
Podobnie, jak hipernatremia, tak i hiponatremia posiada złożony obraz kliniczny. W łagodnej hiponatremii mogą występować takie dolegliwości, jak kłopoty z utrzymaniem równowagi, zaburzenia koncentracji i uwagi. W postaci umiarkowanej obserwuje się m.in.: nudności, bóle głowy, splątanie, osłabienie. Do objawów ciężkiej hiponatremii należą m.in.: zaburzenia świadomości, wymioty, drgawki, nadmierna senność, zaburzenia oddechu i pracy serca.
- K. Ciechanowski, Hipo- i hipernatremia – przyczyny i zasady terapii, „Forum Nefrologiczne” 2011, t. 4, nr 4, s. 362–366.
- A. Szczeklik, P. Gajewski, Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2022.
- A. Wakil, S. L. Atkin, Postępowanie w zaburzeniach gospodarki sodowej, „Medycyna po Dyplomie” 2010, t. 19, nr 7, s. 30–35.
- K. Ziora, A. Lenarczyk, J. Oświęcimska i wsp., Hipernatremia neurogenna u dzieci z holoprosencefalią – opis dwóch przypadków, „Pediatria Polska” 2007, t. 82, nr 9, s. 731–734.
![Author Olga Dąbska picture](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/67JJmmYwX4PSol3qzqIKyk/63c9bcd2bedda3b5e14f12c4891e5dd1/Olga_Dabska.jpg?w=100&h=100&fl=progressive&q=90&fm=jpg&fit=thumb)
Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.