Hipotrofia – przyczyny, diagnostyka, leczenie
Hipotrofia oznacza nieprawidłowy, ograniczony wzrost płodu. Diagnozuje się ją wtedy, gdy dziecko w łonie matki waży za mało w stosunku do wieku ciąży. Stan ten może mieć poważne konsekwencje zdrowotne dla dziecka – często prowadzi do komplikacji okołoporodowych, zwiększa ryzyko różnego rodzaju infekcji i problemów zdrowotnych po urodzeniu. Sprawdź, jakie są przyczyny hipotrofii, jak wygląda leczenie i czy można jej zapobiegać.
![hipotrofia-przyczyny-leczenie](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/6VzsvHiIvwVgnsswXTuese/3902dd3a38da9c7d54dda902f782eaea/hipotrofia-przyczyny-leczenie.jpg?w=1920&h=1280&fl=progressive&q=90&fm=jpg)
Hipotrofia – co to?
Hipotrofia płodu – zwana też wewnątrzmacicznym zahamowaniem wzrostu (FGR ang. Fetal growth restriction) – jest definiowana jako nieprawidłowy, ograniczony wzrost płodu w łonie matki. Wartości masy ciała dziecka są niższe niż wskazuje na to wiek ciąży. Można to stwierdzić na podstawie siatek centylowych, które są powszechnie obowiązującą normą w diagnostyce prenatalnej.
Wyróżnia się dwa główne rodzaje hipotrofii: hipotrofię symetryczną i hipotrofię asymetryczną.
Hipotrofia symetryczna charakteryzuje się tym, że wszystkie części ciała dziecka, które podlegają pomiarom, są zbyt małe do wieku ciąży. W przypadku hipotrofii asymetrycznej obwód główki i długość ciała dziecka są prawidłowe, natomiast obwód brzucha jest za mały. To właśnie hipotrofia asymetryczna jest najczęstszą formą tej przypadłości, która objawia się najczęściej po 20. tygodniu ciąży.
Przyczyny hipotrofii płodu
Przyczyny hipotrofii płodu mogą wynikać z wielu czynników, wśród których wymienia się przede wszystkim:
czynniki matczyne, czyli schorzenia dotyczące matki takie jak choroby układu krążenia, zaawansowana cukrzyca ciążowa, dysfunkcje nerek, czynniki immunologiczne, infekcje, zażywane leki i używki, mogą wpływać na rozwój dziecka. Z tego względu każda infekcja – nawet przeziębienie czy zapalenie oskrzeli w ciąży – powinna być skonsultowana z lekarzem prowadzącym i prawidłowo wyleczona;
czynniki płodowe – ciąża mnoga, wady wrodzone, zakażenia i aberracje chromosomalne, także mogą przyczyniać się do hipotrofii płodu. To dlatego, gdy dziecko jest zbyt małe w stosunku do etapu ciąży, lekarze zlecają szczegółowe badania prenatalne;
czynniki łożyskowe – do hipotrofii płodu mogą przyczyniać się również niewydolność łożyska przez np. Szybsze jego starzenie się czy przedwczesne oddzielenie łożyska, nieprawidłowe położenie łożyska i krwiak pozałożyskowy.
Na rozwój płodu wpływają również niektóre czynniki społeczne, takie jak ciężka praca fizyczna, niedożywienie, słaba opieka prenatalna i niski status socjoekonomiczny.
Skutki hipotrofii płodu
Hipotrofia płodu może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia dziecka. Zbyt małe dzieci są bardziej narażone na śmierć przed urodzeniem lub w pierwszych dniach i tygodniach życia. W ich przypadku występuje również zwiększone ryzyko porodu przedwczesnego i niedotlenienienia, które może prowadzić do uszkodzenia mózgu. Noworodki z hipotrofią mają zazwyczaj dużo niższą wagę urodzeniową niż ich rówieśnicy – np. gdy zdrowy noworodek waży ok. 3,5 kg, hipotrofik będzie ważył zaledwie 2 kg. Może to prowadzić do problemów zdrowotnych w pierwszych dniach i tygodniach życia.
Dzieci, u których stwierdzono hipotrofię mogą mieć również słabszy układ odpornościowy, problemy z rozwojem intelektualnym, opóźnienia w rozwoju motorycznym oraz większe ryzyko wystąpienia różnych chorób w późniejszym życiu.
Dowiedz się również, czym jest tachykardia płodu i czy jest groźna dla dziecka.
Diagnoza hipotrofii płodu
Diagnoza hipotrofii płodu jest możliwa dzięki badaniu ultrasonograficznemu (USG), które jest rutynowym badaniem wykonywanym w trakcie ciąży. Podczas badania lekarz ocenia różne parametry, takie jak obwód głowy, długość kości udowej i obwód brzucha płodu. Porównuje również te wartości z normami odpowiednimi dla danego wieku ciążowego. Są one określone w siatkach centylowych, które zostały opracowane na podstawie danych dotyczących dużej grupy kobiet w ciąży (np. z danego kraju, regionu czy grupy etnicznej).
Nie ma konkretnego percentyla, który wskazuje na hipotrofię płodu, jednak ogólnie przyjmuje się, że występuje ona, gdy szacowana masa ciała płodu (EFW) lub obwód brzucha (AC) jest poniżej 3 percentyla u płodów, które wcześniej prawidłowo rosły.
Leczenie hipotrofii płodu
W przypadku stwierdzenia hipotrofii płodu, ważne jest jak najszybsze rozpoczęcie odpowiedniego leczenia. Leczenie może obejmować zmianę diety, suplementację, ograniczenie aktywności fizycznej i zwiększenie częstotliwości badań. W niektórych przypadkach konieczne może być hospitalizacja i ścisłe monitorowanie rozwoju dziecka. Jeśli poród sam nie rozpocznie się wcześniej, a stan dziecka do tej pory był stabilny, poród najpóźniej indukuje się po 37 tygodniu ciąży.
Rokowanie jest zróżnicowane i zależy od wielu czynników, takich jak przyczyna hipotrofii, czas rozpoznania i rozpoczęcia leczenia, ogólny stan zdrowia dziecka oraz dostępność odpowiednich środków wspomagających rozwój. Wczesne wykrycie i interwencja mają kluczowe znaczenie dla poprawy rokowań i zwiększenia szansy na normalny rozwój dziecka.
Sprawdź również, jak postępować w przypadku zatrucia pokarmowego w ciąży.
Zapobieganie hipotrofii płodu
Chociaż niektóre przyczyny hipotrofii płodu są nieuniknione, istnieje wiele czynników, które można kontrolować w celu minimalizacji ryzyka wystąpienia tego schorzenia. Ważne jest prowadzenie zdrowego stylu życia przed i w trakcie ciąży – dieta bogata w składniki odżywcze, suplementy diety, probiotyki w ciąży, unikanie używek i regularna aktywność fizyczna pozytywnie wpływają na rozwój dziecka w łonie matki. Właściwa opieka prenatalna tj. regularne wizyty kontrolne u lekarza i monitorowanie wzrostu dziecka pomagają odpowiednio wcześnie wykryć zdiagnozować problem i rozpocząć leczenie.
Chcesz mieć łatwy dostęp do ginekologa i szybko diagnozować ewentualne problemy rozwojowe u swojego dziecka lub inne problemy ginekologiczne takie jak polipy macicy? Kup pakiet OCHRONA GOLD Polisy Zdrowie Welbi i na wizytę u specjalisty nie czekaj dłużej, niż 3 dni robocze. To prywatne ubezpieczenie zdrowotne, którego ofertę możesz zamówić na Welbi. W ramach pakietu OCHRONA GOLD już po opłaceniu pierwszej składki od 239 zł miesięcznie:
możesz umówić się do specjalisty, a czas oczekiwania na wizytę będzie nie dłuższy niż 3 dni robocze,
będziesz mieć dostęp do e-konsultacji i wizyt stacjonarnych także u 38 innych specjalistów, a także lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), z którymi skontaktujesz się w ciągu 24 godzin,
możesz mieć dostęp do blisko 300 badań laboratoryjnych, obrazowych i czynnościowych, w tym USG ciąży i wielu innych,
raz do roku możesz wykonać profilaktyczny przegląd zdrowia,
możesz zaszczepić się przeciwko grypie sezonowej i wzmocnić swoją odporność;
W ramach swojej polisy będziesz mogła objąć ochroną ubezpieczeniową swoje dziecko do 7 roku życia.
Zamów na Welbi ofertę tego prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego i sprawdź dokładny zakres wybranego pakietu.
- G. Bręborowicz, Położnictwo i ginekologia, t. 1–2, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2020.
- K. Laskowska, Ciąża. Poradnik, Wydawnictwo SBM, Warszawa 2022.
- D. Borowski i in., Diagnostyka prenatalna w praktyce, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2024.
- M.R. Foley, Stany nagłe w położnictwie, Wydawnictwo Edra Urban&Partner, Wrocław 2021.
- A. Kobylińska i in., Kobieta w ciąży, Seria: Pacjent w gabinecie stomatologicznym, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2020.
- A. Boroń-Kaczmarska, Zagrożenia infekcyjne w ciąży, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2021.
Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.