PrEP – Profilaktyka HIV: Co to jest i jak działa?
W dzisiejszych czasach, HIV jest jednym z najpoważniejszych problemów zdrowotnych – wystarczy wspomnieć, że według aktualnych danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) liczba nosicieli wirusa wynosi ok. 38 mln w skali globalnej. Osoby, które są szczególnie narażone na zakażenie, mają do dyspozycji metody profilaktyczne. Jedną z nich jest PrEP, czyli profilaktyka przedekspozycyjna. Sprawdź, jak to dzia ła i w jakich sytuacjach warto po nią sięgnąć.
![prep-profilaktyka-hiv](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/1rcNTaIGoYMMQj0VEKKDXH/b1d02d19404ccc1dbb960b0e2ce45a3b/prep-profilaktyka-hiv.jpg?w=1920&h=1280&fl=progressive&q=90&fm=jpg)
HIV – czym jest i jak się objawia?
HIV – czyli ludzki wirus niedoboru odporności (ang. Human Immunodeficiency Virus) – to patogen, który atakuje komórki układu immunologicznego człowieka. Z czasem komórki te zostają zniszczone przez wirusa, a efektem jest zespół nabytego niedoboru odporności (AIDS).
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2021 roku na świecie żyło około 38 milionów osób z HIV. Wśród nich:
25,6 miliona (67%) mieszkańców Afryki;
7,7 miliona (20%) mieszkańców Azji Południowo-Wschodniej.
2,1 miliona (5%) mieszkańców Ameryk;
2,0 miliony (5%) mieszkańców Europy;
0,6 miliona (2%) mieszkańców regionu zachodniego Pacyfiku.
Liczba osób żyjących z HIV stale rośnie, jednak tempo wzrostu zakażeń spadło. W 2021 roku liczba nowych zakażeń HIV była o 38% niższa niż w 2000 roku.
Objawy HIV różnią się w zależności od fazy zakażenia. Na wczesnym etapie, czyli ok. 2– 4 tygodnie po zakażeniu występują symptomy takie jak: gorączka, powiększone węzły chłonne, ból gardła, zmęczenie, bóle mięśni i stawów, wysypka, biegunka i nocne poty.
Symptomy pojawiające się w stadium przewlekłym zakażenia (bez leczenia i przed rozwinięciem AIDS) to m.in.:
nawracające infekcje, np. zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, grzybica
chroniczne zmęczenie,
utrata wagi;
przewlekła gorączka;
przewlekła biegunka;
zmiany neurologiczne (uszkodzenie nerwów obwodowych).
Metody zapobiegania HIV
Do zakażenia wirusem HIV dochodzi najczęściej poprzez stosunek seksualny z nosicielem lub kontakt z krwią osoby zakażonej. Najbardziej skuteczną metodą zapobiegawczą jest więc stosowanie prezerwatyw za każdym razem podczas stosunku pochwowego, analnego lub oralnego. Prezerwatywy lateksowe są najskuteczniejszą metodą zapobiegania HIV i innym chorobom przenoszonym drogą płciową. Ograniczenie liczby partnerów seksualnych zmniejsza ryzyko zakażenia wirusem HIV. W przypadku osób, które współżyją z jednym, zdrowym partnerem ryzyko zakażenia drogą kontaktów seksualnych nie występuje.
Ponieważ HIV przenosi się poprzez kontakt z krwią, nigdy nie używaj strzykawek lub igieł, które mogły być wcześniej używane przez inne osoby. Jeśli musisz zrobić zastrzyk, zawsze wykonuj go w sterylnych warunkach i używaj jednorazowego zestawu.
Sprawdź, na czym polega badanie HIV Ag/Ab.
Czym jest PrEP – profilaktyka przedekspozycyjna HIV – i jak działa?
PrEP, czyli przedekspozycyjna profilaktyka HIV, to metoda polegająca na regularnym przyjmowaniu leków antywirusowych w celu zapobiegania zakażeniu wirusem HIV. PrEP jest skutecznym narzędziem, które może zmniejszyć ryzyko zakażenia HIV nawet o 90% u osób narażonych na zakażenie. Dotyczy ono w szczególności ludzi, którzy nie stosują prezerwatyw w przypadkowych kontaktach seksualnych, są w związku z nosicielem lub nosicielką wirusa HIV lub wstrzykują sobie narkotyki.
PrEP działa poprzez dostarczanie organizmowi substancji antywirusowych, które blokują replikację wirusa HIV. Najczęściej stosowane leki w terapii PrEP to tenofowir i emtrycytabina. Hamują one rozwój wirusa i zmniejszają ryzyko zakażenia organizmu.
Jak rozpocząć terapię PrEP?
Jeśli wydaje Ci się, że możesz być narażony/a na zakażenie wirusem HIV, skonsultuj się z lekarzem, który przeprowadzi dokładną ocenę ryzyka zakażenia HIV i stwierdzi, czy w Twoim przypadku terapia PrEP będzie konieczna. Po badaniach diagnostycznych (również na obecność HIV) i ocenie stanu zdrowia, lekarz udzieli konkretnych zaleceń na temat stosowania przedekspozycyjnej profilaktyki HIV.
Terapia polega na przyjmowaniu jednej tabletki dziennie zawierającej połączenie dwóch leków przeciwretrowirusowych: fumaranu dizoproksylu tenofowiru (TDF) i emtrycytabiny (FTC). Leczenie powinno być rozpoczęte i monitorowane przez lekarza chorób zakaźnych lub innego przeszkolonego pracownika służby zdrowia. Podczas stosowania PrEP regularnie – zwykle co 3 miesiące – wykonuje się testy na obecność HIV i innych chorób przenoszonych drogą płciową.
Pamiętaj, że PrEP nie chroni przed innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową. Dlatego ważne jest dalsze stosowanie prezerwatyw w celu zmniejszenia ryzyka zakażenia innymi chorobami.
Dowiedz się także, czym są choroby autoimmunologiczne i jak przebiega ich leczenie.
Jakie są skutki uboczne PrEP?
PrEP – podobnie jak większość leków – może mieć pewne skutki uboczne. DO najczęstszych działań niepożądanych należą problemy żołądkowe, bóle głowy, zmęczenie, wysypka, bóle mięśni i zmiany nastroju.
Skutki uboczne są zazwyczaj łagodne i ustępują w ciągu pierwszych kilku tygodni stosowania leku. Poważniejsze działania niepożądane takie jak zapalenie wątroby czy zaburzenia czynności nerek pojawiają się dość rzadko.
Sprawdź, czym jest protokół autoimmunologiczny.
Czy PrEP zastępuje stosowanie prezerwatyw w profilaktyce HIV?
PrEP nie zastępuje stosowania prezerwatyw, ale stanowi dodatkową formę ochrony przed zakażeniem wirusem HIV. Połączenie tych dwóch elementów daje największą skuteczność w zapobieganiu zakażeniu
W Polsce, PrEP jest dostępny na receptę. Osoby zainteresowane rozpoczęciem terapii PrEP powinny skonsultować się z lekarzem, który przeprowadzi ocenę ryzyka i zleci niezbędne badania diagnostyczne. Leki PrEP można zakupić w aptekach na podstawie prawidłowo wystawionej przez lekarza recepty.
Chcesz skonsultować się z lekarzem specjalistą, ale nie chcesz czekać długich kolejkach? Zamów na Welbi ofertę prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego od TU Zdrowie. W cenie miesięcznej składki możesz zyskać dostęp do lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej i nawet 39 specjalistów z krótkim czasem oczekiwania na konsultację. Na konsultację ze specjalistą będziesz czekać zwykle nie dłużej niż 3 dni robocze. Co więcej, nie potrzebujesz skierowania.
Oprócz tego w krótkim czasie będziesz w stanie zrobić badania laboratoryjne, obrazowe i czynnościowe z listy dostępnych w danym pakiecie (nawet blisko 300 różnych badań w pakiecie OCHRONA GOLD).
Zamów na Welbi ofertę i sprawdź, z jakich usług medycznych i na jakich zasadach można korzystać w ramach tego prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego.
- H. Jaeger, Pierwotne zakażenie HIV. Patologia, Diagnoza, Leczenie, Wydawnictwo MedPharm, Wrocław 2008.
- A. Grzeszczuk, HIV/Aids, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2017.
- M. Wróblewska i in., Choroby wirusowe w praktyce klinicznej, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2017.
- N. Czekalska i in., Masz to we krwi. Choroby autoimmunologiczne. Objawy, wskazówki, diety, Wydawnictwo Publicat, Warszawa 2022.
Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.