Triage – co to takiego? Jakie znaczenie ma segregacja w medycynie ratunkowej?
W sytuacjach awaryjnych, takich jak wypadki samochodowe, katastrofy naturalne czy ataki terrorystyczne, skuteczne zarządzanie pacjentami jest kluczowe dla uratowania jak największej liczby istnień ludzkich. Jednym z najważniejszych narzędzi stosowanych przez służby medyczne w takich sytuacjach jest procedura triage, która zakłada udzielanie pomocy pacjentom w określonej kolejności. Dowiedz się, jakie znaczenie mają poszczególne kolory na szpitalnych oddziałach ratunkowych (SOR) i dlaczego segregacja – mimo negatywnych konotacji samego terminu – odgrywa tak istotną rolę w medycynie ratunkowej.
![triage-znaczenie-w-medycynie-ratunkowej](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/4Jn8IKv0lfXI4QYpwHUjkH/26984291bf1a4ffd9b4e4477a7a54599/triage-znaczenie-w-medycynie-ratunkowej.jpg?w=1920&h=1280&fl=progressive&q=90&fm=jpg)
Polecane
![wszy-skad-sie-biora-wyglad-objawy](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/1SyakfG8AEb45LvniuNwdb/9a7acd548508d35b9214168c73d2e1b9/wszy-skad-sie-biora-wyglad-objawy.jpeg?w=250&h=250&fl=progressive&q=50&fm=jpg&fit=thumb)
![przeciwciala-czym-sa-co-je-wytwarza](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/38AJf9dyAK0sBxRcpY9T5x/2a804266748e793a5b694698767c4c60/przeciwciala-czym-sa-co-je-wytwarza.jpg?w=250&h=250&fl=progressive&q=50&fm=jpg&fit=thumb)
![jak-obnizyc-cisnienie-jakie-sa-skuteczne-sposoby](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/6EYOXThe0ZSXWf5m6U8Gt8/b6a7b4644adabf1b932fee721e73c3ad/jak-obnizyc-cisnienie-jakie-sa-skuteczne-sposoby.jpg?w=250&h=250&fl=progressive&q=50&fm=jpg&fit=thumb)
![jak-wzmocnic-serce-domowe-sposoby](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/5mI9oOBScLo0ELno0jh9Dh/abf5dc18e4283f49631d89fc2df5d539/jak-wzmocnic-serce-domowe-sposoby.jpg?w=250&h=250&fl=progressive&q=50&fm=jpg&fit=thumb)
Co to jest triage?
Triage (fr. ‘segregacja’ lub ‘sortowanie’) to procedura, która pozwala na ustalenie kolejności udzielania pomocy pacjentom w sytuacjach nagłych. Określa, które osoby wymagają natychmiastowej interwencji oraz w jakiej kolejności inni pacjenci powinni być obsługiwani. Celem takiego działania jest dążenie do optymalnego wykorzystania zasobów medycznych w warunkach ograniczonych.
Historia triage sięga czasów wojny. Pierwsze zapisy o zastosowaniu segregacji pacjentów pochodzą z bitwy pod Waterloo w 1815 roku. Wówczas to baron Dominique Jean Larrey, lekarz wojska napoleońskiego, wprowadził system triage, aby leczyć rannych żołnierzy w odpowiedniej kolejności. Larrey podzielił rannych na trzy grupy: tych, którzy są w stanie przemieszczać się; tych, którzy wymagają pomocy w przemieszczaniu się oraz tych, którzy są niezdolni do ruchu.
Jakie są zasady triage?
Procedura triage opiera się na kilku podstawowych zasadach, które pomagają personelowi medycznemu w przypisaniu odpowiedniego priorytetu pacjentom. Oto niektóre z tych zasad:
priorytetyzacja – pacjenci są oceniani na podstawie stopnia ich urazów lub chorób i przypisywani są do jednej z kilku kategorii;
szybkość – ocena stanu zdrowia pacjenta powinna być wykonana jak najszybciej, aby zapewnić natychmiastową opiekę medyczną tym, którzy jej najbardziej potrzebują.
obiektywizm – decyzje dotyczące triage powinny być oparte na obiektywnych kryteriach, takich jak stopień obrażeń, objawy i wskaźniki życiowe pacjenta.
kontynuacja oceny – pacjenci są oceniani na bieżąco, aby monitorować ich stan i zmienić priorytetyzację w razie potrzeby.
Aby lepiej zrozumieć, jak działa triage w praktyce, przyjrzyjmy się przykładowej sytuacji: Wyobraź sobie, że doszło do wypadku samochodowego, w którym ucierpiało kilka osób. Personel medyczny – który też ma przecież ograniczone zasoby ludzkie i sprzętowe – musi w pierwszej kolejności ocenić pacjentów i ustalić kolejność, w jakiej będzie udzielana pomoc. Na podstawie stopnia urazów i objawów pacjentów, medycy zastosują procedurę triage, aby ratować tych, którzy wymagają pilnej pomocy i zapewnić najlepszą opiekę medyczną pozostałym poszkodowanym.
Procedura triage w szpitalnym oddziale ratunkowym (SOR) – kolory
W szpitalnych oddziałach ratunkowych (SOR) triage odgrywa szczególnie ważną rolę w zarządzaniu pacjentami. Na podstawie objawów i potrzeb pacjenci przypisywani są do grup oznaczonych kolorami.
Kategoria 1 – kolor czerwony: Pacjenci wymagający natychmiastowej interwencji medycznej, która powinna nastąpić w ciągu godziny od chwili wypadku. Osoby poszkodowane mogą być nieprzytomne, oddychać samodzielnie lub dopiero po udrożnieniu dróg oddechowych. Są to najczęściej osoby z objawami wstrząsu, zaburzeniami świadomości, silnymi krwawieniami czy oparzeniami II lub III stopnia.
Kategoria 2 – kolor pomarańczowy: Pacjenci, którym grozi pogorszenie się stanu zdrowia.
Kategoria 3 – kolor żółty: Pacjenci, którzy wymagają opieki medycznej, ale nie zagraża im bezpośrednie zagrożenie życia. Ich parametry życiowe są w normie, która pozwala na rozpoczęcie leczenia ok. 24 godziny od wypadku.
Kategoria 4 – kolor zielony: Pacjenci z niepilnymi schorzeniami, którzy wymagają wstępnej oceny. Są to osoby, które poruszają się o własnych siłach i nie wymagają hospitalizacji. Ich schorzenia mogą wymagać leczenia domowego lub terapii systemowej.
Kategoria 5 – kolor niebieski: Pacjenci z małymi obrażeniami lub bezobjawowi.
Kategoria 6 – kolor czarny: W tej grupie znajdują się osoby, których prawdopodobnie nie da się uratować. Są to pacjenci nieprzytomni, którzy nie oddychają mimo prawidłowego podjęcia czynności resuscytacyjnych.
Sprawdź też, jaka jest prawidłowa temperatura ciała człowieka.
Triage w przypadku dzieci
Dzieci różnią się od dorosłych pod względem anatomii, fizjologii i sposobu wyrażania objawów. Dlatego też procedura triage dla dzieci musi uwzględniać te różnice. Istnieją specjalne narzędzia i skale oceny, które pomagają personelowi medycznemu w ocenie stanu zdrowia dziecka i przypisaniu odpowiedniego priorytetu.
Korzyści triage w medycynie ratunkowej
Procedura triage przynosi wiele korzyści w kontekście medycyny ratunkowej. Przede wszystkim wymaga skoncentrowania się na pacjentach, którzy wymagają najpilniejszej opieki, więc optymalizuje wykorzystanie dostępnych zasobów medycznych. Dzięki tej procedurze pacjenci o najwyższym priorytecie otrzymują natychmiastową opiekę medyczną, co może znacznie wpływać na ich szanse przeżycia. Dzięki odpowiedniej priorytetyzacji triage zwiększa odsetek osób, które mogą przeżyć w sytuacjach awaryjnych takich jak wypadki drogowe czy katastrofy.
Rola personelu medycznego w triage
Personel medyczny odgrywa kluczową rolę w procesie triage. Oceną zdrowia pacjentów i przypisywaniem odpowiednich priorytetów zajmują się lekarze, pielęgniarki i ratownicy medyczni. Osoby te muszą być doskonale przeszkolone w teorii i praktyce triage, aby podejmować trafne decyzje w sytuacjach awaryjnych. Do tego potrzebna jest nie tylko odpowiednia wiedza, ale również odporność psychiczna i odporność na stres.
Współczesna technologia dostarcza również narzędzi wspomagających dla procedury triage. Są to różnego rodzaju aplikacje mobilne, systemy informatyczne, skanery medyczne i inne narzędzia, które pomagają w szybkiej i dokładnej ocenie pacjentów oraz przypisaniu im odpowiedniego priorytetu.
Jeśli jesteś świadkiem wypadku i zamierzasz udzielić pierwszej pomocy poszkodowanym, też najpierw oceń sytuację, zanim przystąpisz do działania.
A jeśli obawiasz się, że możesz trafić na SOR z objawami świadczącymi o chorobach serca czy układu trawiennego, zminimalizuj ryzyko ich rozwoju – wykonuj regularnie badania profilaktyczne. Dbanie o zdrowie może ułatwić Ci Polisa Zdrowie Welbi, czyli prywatne ubezpieczenie zdrowotne, którego ofertę można zamówić na Welbi. Już od 69 zł miesięcznie możesz zapewnić sobie dostęp do lekarzy i badań z listy dla pakietu OCHRONA PLUS, a od 119 zł miesięcznie w pakiecie OCHRONA COMPLEX do większej liczby specjalistów i badań, a także do profilaktycznego przeglądu stanu zdrowia raz do roku. Zamów na Welbi ofertę i sprawdź, z jakich usług medycznych i na jakich zasadach można korzystać w ramach tego prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego. Zapewnij sobie wsparcie w zachowaniu dobrego zdrowia jak najdłużej.
- M.D. Cadogan, Medycyna ratunkowa – Diagnostyka i leczenie, Wydawnictwo Edra Urban&Partner, Wrocław 2023.
- S. Keim, Medycyna ratunkowa na dyżurze, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2023.
- L. Kleszczyński i in., Niezbędnik lekarza dyżurnego SOR, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2021.
- L. Brongel, Algorytmy diagnostyczne i lecznicze w praktyce SOR, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2917.
- J. Windle i in., Triage –Ratunkowa segregacja medyczna, Wydawnictwo Urban&Partner, Wrocław 2016.
Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.