TSS – jak rozpoznać i leczyć zespół wstrząsu toksycznego?
TSS (ang. toxic shock syndrome), czyli zespół wstrząsu toksycznego to poważny stan, który może prowadzić zarówno do poważnych powikłań, jak i zagrożenia życia. Wielu ludzi błędnie sądzi, że jest to wyłącznie problem kobiet, które używają tamponów w trakcie menstruacji. Jednak może on dotyczyć również mężczyzn i dzieci, ponieważ jego przyczyny są bardziej złożone, niż się wydaje. Dowiedz się, skąd bierze się TSS, jak go rozpoznać i leczyć.
![tss-rozpoznanie-zapobieganie](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/4lYxDACI8HbiXTXtuPKaT9/da042462b2137a79850eba99023dd2d8/tss-rozpoznanie-zapobieganie.jpg?w=1920&h=1280&fl=progressive&q=90&fm=jpg)
Polecane
![czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/2kNflIFfT12NNh4h8qU5q2/6b0d8d6ed9b55c3ed0f850789827c13b/czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc.jpeg?w=250&h=250&fl=progressive&q=50&fm=jpg&fit=thumb)
![nadmierna-potliwosc-glowy-jakie-sa-przyczyny](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/5YfD85wnmeHQKUcUl7id84/819a9bc413f65cf23a8b11a0967f027c/nadmierna-potliwosc-glowy-jakie-sa-przyczyny.jpg?w=250&h=250&fl=progressive&q=50&fm=jpg&fit=thumb)
![co-najlepiej-jesc-na-uchylki-jelita-grubego](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/4i8sOClJS6IjVNrluxuzEA/d2fabc1baad065e9dbc0053c9233ae9c/co-najlepiej-jesc-na-uchylki-jelita-grubego.jpg?w=250&h=250&fl=progressive&q=50&fm=jpg&fit=thumb)
![bable-po-oparzeniu-po-ilu-dniach-znikaja-czym-smarowac](https://images.ctfassets.net/skltjd930ae2/3emnAmuk1eufnAFMV74GJ2/fac262be68613e2064321455e3bcbbf4/bable-po-oparzeniu-po-ilu-dniach-znikaja-czym-smarowac.jpg?w=250&h=250&fl=progressive&q=50&fm=jpg&fit=thumb)
Czym jest TSS – zespół wstrząsu toksycznego?
Zespół wstrząsu toksycznego (TSS – toxic shock syndrome) jest rzadkim, ale poważnym stanem, który może występować u osób w różnym wieku i płci. To nadmierna reakcja organizmu na toksyny, które wytwarzają bakterie takie jak Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty) i Streptococcus pyogenes (paciorkowiec typu A).
Na ten temat zrobiło się głośno w latach 70. ubiegłego stulecia, tuż po tym, jak na rynku pojawiły się tampony. Zadowolone z ich działania kobiety zapominały o ich istnieniu i nie zmieniały ich wystarczająco często. W ten sposób ciało obce – a tym przecież jest tampon – stawało się doskonałą pożywką dla bakterii, które bardzo szybko się rozmnażały. Z tego powodu u niektórych kobiet stosujących tampony pojawiły się objawy TSS.
Temat tamponów i kubeczków menstruacyjnych często pojawia się w przy omawianiu przyczyn zespołu wstrząsu toksycznego. Pamiętaj, że to nie tampony powodują TSS, ale ich nieprawidłowe używanie i nieprzestrzeganie zasad higieny w czasie menstruacji.
Przyczyny TSS
Przyczyną zespołu wstrząsu toksycznego są szkodliwe dla organizmu toksyny wytwarzane przez bakterie. Jeśli TSS wiąże się z menstruacją i stosowaniem tamponów, główną przyczyną jest toksyna o nazwie TSST-1 produkowana przez niektóre szczepy gronkowca złocistego. Jednak TSS może również wystąpić w wyniku przerwania ciągłości skóry, zakażenia ran, oparzeń, zabiegów chirurgicznych (szczególnie tych, podczas których stosuje się dreny i kaniule), infekcji pooperacyjnych, stosowania protez, a także po porodzie. Innymi czynnikami ryzyka są infekcje dróg rodnych, gardła lub skóry.
Przykłady innych toksyn wytwarzanych przez bakterie to enterotoksyna B (ETB) oraz eksfoliatywna toksyna skóry (ETA), które są odpowiedzialne m.in. za zakażenia skórne.
Sprawdź też, czym są mykotoksyny.
Objawy i symptomy TSS
Zespół wstrząsu toksycznego niesie ze sobą szereg różnorodnych objawów takich jak:
wysoka gorączka;
nudności i wymioty;
ból mięśni i stawów;
obrzęki;
osłabienie i zmęczenie;
zmiany skórne, takie jak wysypka, zaczerwienienie i złuszczanie naskórka;
zaburzenia świadomości;
niskie ciśnienie krwi;
dolegliwości ze strony układu pokarmowego, np. biegunka;
Jeśli zauważysz podobne symptomy u siebie lub u kogoś bliskiego, jak najszybciej skonsultuj się z lekarzem. Podobnie jak w przypadku zatrucia ołowiem czy zatrucia amoniakiem konieczna jest fachowa pomoc. Rozpoznanie TSS na wczesnym etapie pomoże wdrożyć szybkie leczenie i zmniejszyć ryzyko wystąpienia powikłań, do których należą: niewydolność wielonarządowa, zaburzenia krzepnięcia krwi, a nawet zgon.
Jak wygląda diagnostyka TSS?
Rozpoznanie TSS jest utrudnione, ponieważ objawy mogą być podobne do innych schorzeń. Ponadto nie istnieje specyficzne badanie krwi, które pomoże postawić szybką diagnozę. Dlatego najczęściej sprawdza się kilka parametrów, które są pomocne w rozpoznaniu zespołu wstrząsu toksycznego. Są wśród nich:
pełna morfologia krwi – może wykazać zwiększoną lub obniżoną liczbę białych krwinek oraz małopłytkowość (liczba płytek wynosi zwykle <100 tys./uL);
badanie mikrobiologiczne (posiew) krwi na obecność bakterii, w tym Staphylococcus aureus lub Streptococcus pyogenes;
elektrolity – w przebiegu TSS poziom elektrolitów może być zaburzony, zarówno w efekcie odwodnienia, jak i niewydolności narządów;
próby wątrobowe – nieprawidłowy wynik może być oznaką uszkodzenia wątroby;
kreatynina – jej podwyższony poziom może oznaczać uszkodzenie nerek.
Dodatkowo lekarz może zlecić badanie moczu, RTG klatki piersiowej i tomografię komputerową klatki piersiowej lub brzucha, która pomoże uwidocznić ropnie i inne powikłania TSS.
Zależy Ci na szybkim dostępie do badań diagnostycznych, które pomogą w rozpoznaniu TSS? Na Welbi możesz zamówić ofertę prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego Polisa Zdrowie Welbi, które da Ci możliwość skorzystania z nawet blisko 300 badań, w tym laboratoryjnych, obrazowych i czynnościowych. Oprócz tego w cenie miesięcznej składki będziesz mieć dostęp do e-konsultacji i wizyt stacjonarnych (zależy od wybranego pakietu) u lekarzy różnych specjalizacji bez czekania w długich kolejkach.
To prywatne ubezpieczenie zdrowotne, dzięki któremu możesz zyskać m.in.:
dostęp do konsultacji u lekarzy specjalistów bez skierowania (e-konsultacje lub e-konsultacje i wizyty stacjonarne, w zależności od wybranego pakietu),
w pakiecie OCHRONA GOLD dostęp do nawet blisko 300 badań laboratoryjnych, obrazowych i czynnościowych, w tym do tomografii komputerowej,
opiekę w placówkach medycznych współpracujących z ubezpieczycielem na terenie całego kraju (prawie 3500 placówek),
inne korzyści w zależności od pakietu, np. profilaktyczny przegląd zdrowia raz do roku.
Z usług w ramach wybranego pakietu możesz korzystać niemal od razu po opłaceniu składki ubezpieczeniowej. Zamów na Welbi ofertę i sprawdź, jak Polisa Zdrowie Welbi może przyczynić się do zapewnienia sobie fachowego wsparcia w różnych sytuacjach zdrowotnych.
Jak wygląda leczenie TSS?
Leczenie TSS polega przede wszystkim na nawodnieniu pacjenta oraz zwalczaniu infekcji bakteryjnej. W przypadku zespołu wstrząsu toksycznego konieczna jest hospitalizacja i intensywna opieka medyczna. Jeśli za powstanie TSS odpowiada ciało obce, interwencję należy rozpocząć od usunięcia źródła infekcji, np. tamponu lub protezy. Leczenie obejmuje podawanie antybiotyków, płynów dożylnych, leków przeciwbólowych i leków przeciwgorączkowych.
Dowiedz się, jak wygląda zatrucie rtęcią i jak powinna wyglądać pierwsza pomoc.
TSS – zapobieganie
Zespół wstrząsu toksycznego może – podobnie jak np. zatrucie alkoholowe – okazać się poważny w skutkach. Dlatego jeśli chcesz uniknąć zespołu wstrząsu toksycznego, postaw na działania profilaktyczne:
Regularnie myj ręce mydłem i wodą;
Unikaj długotrwałego stosowania tamponów;
Wybieraj tampony o jak najniższym stopniu chłonności;
Regularnie zmieniaj tampony lub wybieraj alternatywne metody higieny menstruacyjnej, takie jak podpaski;
Zadbaj o higienę ran;
W przypadku przerwania ciągłości skóry, zawsze dezynfekuj skaleczone miejsce.
TSS u mężczyzn
TSS nie jest problemem wyłącznie kobiecym. Ryzyko rozwoju zespołu wstrząsu toksycznego u mężczyzn jest niższe niż u kobiet, jednak nadal istnieje możliwość zachorowania. Do zakażenia bakterią odpowiedzialną za TSS może wystąpić w wyniku zranienia skóry, oparzenia, zakażenia ran, czy zabiegów chirurgicznych.
- A. Szczeklik i in., Interna Szczeklika 2020. Podręcznik chorób wewnętrznych, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020.
- G. Virella, Mikrobiologia i choroby zakaźne, Edra Urban & Partner, Wrocław 2015.
- A. Dembińska-Kieć i in., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Wydawnictwo Edra Urban & Partner, Wrocław 2017.
- E. Szewczyk, Diagnostyka bakteriologiczna, Wydanictwo Naukowe PWN, Warszawa 2019.
Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.